Yatanda tərləmək bir çox insanda ara-sıra görünə bilən haldır və hər zaman ciddi problem demək deyil. Amma bu vəziyyət tez-tez təkrarlanırsa, yuxunu pozursa və səhər narahatlıq yaradırsa, səbəbini anlamaq vacib olur. Gecə tərləməsi bəzən sadə mühit amilləri ilə bağlı olur, bəzən isə orqanizmdə diqqət tələb edən bir vəziyyətə işarə edə bilər.
Yuxuda tərləmək nədən olur?
Yuxuda tərləmək bədənin temperaturu tənzimləməsi, otağın isti olması və ya stresslə bağlı yarana bilər. İnsan yatarkən bədən istiliyi təbii şəkildə dəyişir və bəzi hallarda bu dəyişiklik tər ifrazını artırır. Əgər otaq havasızdırsa, pijama qalındırsa və ya yuxudan əvvəl bədən artıq isinibsə, gecə yatarkən tərləmək daha çox hiss olunur. Bu hal bəzən tamamilə normaldır, amma davamlı olduqda səbəb daha dərindən araşdırılmalıdır.
Gecə tərləməsinin əsas səbəbləri hansılardır?
Gecə tərləməsinin ən yayğın səbəblərindən biri yuxu mühitinin uyğun olmamasıdır. Otağın çox isti olması, sintetik yataq dəstləri, hava keçirməyən geyimlər və qalın yorğan bədəni daha çox isinməyə məcbur edir. Bundan başqa, gecə saatlarında qəbul edilən ağır yeməklər, spirtli içkilər, bəzi dərmanlar və fiziki gərginlik də tər ifrazını artıra bilər. Bəzi insanlarda isə bu vəziyyət təkcə xarici amillərlə deyil, daxili sağlamlıq vəziyyəti ilə də əlaqəli olur.
Hormonlar və stress yuxuda tərləməyə necə təsir edir?
Stress bədənə gərginlik siqnalı verir və bu zaman sinir sistemi daha aktiv işləyir. Bu da yatanda tərləmək problemini artıran əsas səbəblərdən biri ola bilər. Hormon dəyişiklikləri də eyni şəkildə təsir göstərir. Xüsusilə yeniyetməlik dövrü, hamiləlik, menopauza və qalxanabənzər vəz ilə bağlı dəyişikliklər gecə tərləməsini gücləndirə bilər. Yuxuda tərləmək bəzən bədənin daxili balansında baş verən dəyişikliklərin sadə bir göstəricisi olur.
Gecə yatarkən tərləmək hansı xəstəliklərin əlaməti ola bilər?
Gecə yatarkən tərləmək bəzi hallarda yalnız isti mühitlə bağlı olmur və müəyyən xəstəliklərin əlaməti kimi görünə bilər. Məsələn, infeksiyalar, hormonal pozuntular, metabolik problemlər, qan şəkərinin dəyişməsi və bəzi digər tibbi vəziyyətlər buna səbəb ola bilər. Əgər tərləmə ilə birlikdə hərarət, arıqlama, halsızlıq, ürəkdöyünmə və ya yuxusuzluq da varsa, bu artıq diqqət tələb edən haldır. Belə vəziyyətdə sadə rahatlaşdırıcı üsullar kifayət etməyə bilər.
Hiperhidroz gecə tərləməsi ilə necə bağlıdır?
Hiperhidroz bədənin normadan artıq tər ifraz etməsi ilə xarakterizə olunur. Bu hal təkcə gündüz deyil, gecə də özünü göstərə bilər. Bəzi insanlarda tər vəziləri həddindən artıq aktiv işlədiyi üçün yatanda tərləmək daha aydın hiss olunur. Hiperhidroz varsa, insan sərin otaqda olsa belə tərləyə bilər və bu, yuxunun keyfiyyətinə birbaşa təsir edər. Əgər belə hallar tez-tez təkrarlanırsa, bu vəziyyəti sadə tərləmə kimi qəbul etməmək daha doğrudur.
Yuxuda tərləmənin infeksiya və ya hormonal problemlərlə əlaqəsi varmı?
Bəzi infeksiyalar bədəndə hərarət dəyişiklikləri yaradır və gecə tərləməsinə səbəb olur. Hormonal problemlər, xüsusilə qalxanabənzər vəzin fəaliyyəti, menopauza və digər endokrin dəyişikliklər də yuxuda tərləməni artırır. Bu hallarda tər ifrazı çox vaxt tək simptom olmur, əlavə olaraq yorğunluq, əsəbilik, bədən temperaturunda dəyişiklik və ya çəki dəyişikliyi də müşahidə edilə bilər. Buna görə gecə yatarkən tərləmək davamlıdırsa, səbəbini diqqətlə izləmək lazımdır.
Yuxu zamanı tərləməni azaltmaq üçün gündəlik nələr etmək lazımdır?
Yuxu zamanı tərləməni azaltmaq üçün yataq otağının temperaturuna diqqət etmək lazımdır. Otaq çox isti olmamalı, hava axını təmin edilməli və qalın yataq dəstlərindən qaçınılmalıdır. Pambıq kimi nəfəs alan materiallardan hazırlanmış pijama və yataq dəsti daha rahat olur. Yatmazdan əvvəl ağır yemək yeməmək, kofein və çox ədviyyatlı qidalardan uzaq durmaq da faydalıdır. Stressin azaldılması, gecə rejiminin sabit saxlanması və bədənin yatmazdan əvvəl çox isinməsinə imkan verməmək də vacibdir.
Bəzi sadə vərdişlər nəticəni daha yaxşı edə bilər:
- otağı sərin və havalı saxlamaq
- yüngül geyim və yataq dəsti seçmək
- yatmazdan əvvəl ağır yemək yeməmək
- gecə su balansını qorumaq
stressi azaltmaq və yuxu rejimini sabitləşdirmək
Həkim məsləhəti və tibbi üsullar hansı hallarda lazımdır?
Əgər gecə tərləməsi uzun müddət davam edirsə, səbəbi aydın deyilsə və gündəlik yuxunu pozursa, həkim məsləhəti almaq vacibdir. Xüsusilə arıqlama, hərarət, zəiflik, ürəkdöyünmə və ya gecə yuxudan oyadan güclü tərləmə varsa, tibbi yoxlama gecikdirilməməlidir. Həkim vəziyyətə görə analizlər, hormonal yoxlamalar və ya digər müayinələr təyin edə bilər. Bu yanaşma gecə yatarkən tərləmək probleminin sadə yoxsa tibbi səbəbli olduğunu anlamağa kömək edir.
Yatanda tərləmək hər zaman qorxulu bir əlamət deyil, amma səbəbi təkrarlanan hallarda araşdırılmalıdır. Düzgün yuxu şəraiti, sadə gündəlik qaydalar və lazım olduqda həkim dəstəyi ilə bu problem çox vaxt nəzarət altına alına bilər.