Uşaqlarda allergiya immun sisteminin bəzi maddələrə həddindən artıq reaksiya verməsi nəticəsində yaranır. Bu maddələr qida, toz, polen, heyvan tükü, dərman və ya dəri ilə təmasda olan müxtəlif məhsullar ola bilər.
Uşaqlarda allergiya hər zaman eyni əlamətlərlə özünü göstərmir. Bəzi hallarda dəri səpkisi və qaşınma yaranır, digər hallarda isə burun axması, asqırma, göz sulanması, öskürək və ya qarın ağrısı kimi simptomlar müşahidə olunur.
Əlamətlərin nə zaman və hansı vəziyyətdə ortaya çıxdığını izləmək çox vacibdir. Məsələn, uşaqlarda allergiya müəyyən qidadan sonra səpkilərlə və ya yeni kosmetik vasitədən sonra dəridə qızartı ilə özünü göstərə bilər. Bu məlumatlar düzgün diaqnoz üçün həkimə mühüm ipucu verir.
Uşaqlarda allergiya şübhəsi olduqda əsas məqsəd yalnız əlamətləri azaltmaq deyil, səbəbi müəyyənləşdirmək olmalıdır. Əgər uşaqlarda allergiya tez-tez təkrarlanırsa və ya güclənirsə, vaxtında həkim müayinəsi vacibdir.
Usaqlarda allergiya elametleri nələrdir?
Usaqlarda allergiya elametleri uşağın yaşına və allergiyaya səbəb olan maddəyə görə dəyişə bilər. Ən çox rast gəlinən əlamətlər səpki, qaşınma, qızartı, burun axması, asqırma, göz sulanması, öskürək, qarın ağrısı, qusma və ishaldır.
Bəzi uşaqlarda allergiya yalnız dəri əlamətləri ilə görünür. Bəzilərində isə tənəffüs və həzm sistemi ilə bağlı narahatlıqlar da ola bilər. Əlamətlərin təkrarlanması xüsusilə diqqət tələb edir.
Diqqət edilməli əsas əlamətlər:
- dəridə qızartı, səpki və qaşınma
- burun axması və tez-tez asqırma
- gözlərdə sulanma və qaşınma
- öskürək və xırıltılı nəfəsalma
- qarın ağrısı, qusma və ya ishal
- üz, dodaq və göz ətrafında şişkinlik
Əgər uşaqda nəfəs almaqda çətinlik, boğazda sıxılma, üz və dodaqlarda şişkinlik varsa, təcili tibbi yardım çağırmaq lazımdır. Bu əlamətlər ciddi allergik reaksiya ilə bağlı ola bilər.
Uşaqlarda dəri allergiyası necə başlayır və necə inkişaf edir?
Uşaqlarda dəri allergiyası adətən qızartı, qaşınma, səpki, qabarcıq, dəridə quruluq və həssaslıq kimi əlamətlərlə özünü göstərir. Bu simptomlar çox vaxt qida, dərman, kosmetik məhsullar, yuyucu vasitələr və ya geyimlə təmasdan sonra yaranır.
Uşaqlarda dəri allergiyası bəzən digər dəri xəstəlikləri ilə qarışdırıla bilər. Buna görə yalnız səpkilərin görünüşünə əsaslanaraq nəticə çıxarmaq düzgün deyil. Əgər səpkilər təkrarlanırsa və ya uşağa narahatlıq verirsə, səbəbin həkim tərəfindən qiymətləndirilməsi vacibdir.
Valideynlər uşağın qidalanmasını, istifadə etdiyi məhsulları və səpkilərin nə vaxt başladığını qeyd etməlidir. Bu məlumatlar müayinə zamanı uşaqlarda dəri allergiyası səbəbinin daha dəqiq müəyyən olunmasına kömək edir.
Həkim məsləhəti olmadan təsadüfi krem və dərman istifadəsi tövsiyə edilmir. Yanlış istifadə səpkini aradan qaldırmaya bilər və bəzi hallarda dərinin daha çox qıcıqlanmasına səbəb ola bilər.
Uşaqlarda allergiya müalicəsi necə aparılır?
Uşaqlarda allergiya müalicəsi allergiyanın səbəbinə və əlamətlərin ağırlığına görə seçilir. İlk olaraq allergiyaya səbəb olan maddəni tapmaq vacibdir. Bu qida, dərman, toz, polen və ya dəriyə təmas edən məhsul ola bilər.
Həkim uşağın şikayətlərini, ailədə allergiya olub-olmadığını, qidalanmanı və istifadə olunan dərmanları qiymətləndirir. Lazım olduqda qan analizi, allergiya testi və ya əlavə müayinələr istənilə bilər.
Müalicə adətən allergendən uzaq durmaq, dəriyə düzgün qulluq etmək və həkimin təyin etdiyi vasitələrdən istifadə etməklə aparılır. Bəzi hallarda antihistamin preparatlar və ya xüsusi kremlər tövsiyə oluna bilər.
Uşaqlarda allergiya müalicəsi zamanı özbaşına dərman vermək düzgün deyil. Eyni əlamət müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Buna görə müalicə planı həkim tərəfindən müəyyən edilməlidir.
Uşaqlarda allergiya üçün müayinə nə zaman vacibdir?
Uşaqlarda allergiya tez-tez təkrarlanırsa, səpkilər uzun müddət keçmirsə və ya qaşınma uşağın yuxusunu pozursa, həkimə müraciət etmək lazımdır. Qida qəbulundan sonra qusma, qarın ağrısı və ya ishal yaranırsa, bu da diqqətlə qiymətləndirilməlidir.
Təcili yardım tələb edən hallar daha ciddidir. Uşaqda nəfəs almaqda çətinlik, boğazda sıxılma, üz və dodaqlarda şişkinlik, güclü halsızlıq və ya yayılmış səpki varsa, vaxt itirmədən tibbi yardım çağırılmalıdır.
Planlı müayinə isə səbəbi bilinməyən və təkrarlanan allergik əlamətlər üçün uyğundur. Müayinə allergiyanın səbəbini tapmağa və uşağa uyğun yanaşma seçməyə kömək edir.
Sağlam Ailə-də uşaqlar üçün müayinə və analiz imkanları allergiya əlamətlərinin səbəbini aydınlaşdırmaq üçün faydalı ola bilər.