Sklerodermiya sklerodermiya xəstəliyi bədənin immun sisteminin düzgün işləməməsi nəticəsində yaranan autoimmun xəstəlikdir. Bu zaman dəri və bəzi hallarda daxili orqanlarda sərtləşmə və qalınlaşma baş verir.
Xəstəlik tədricən inkişaf edir və çox vaxt ilk dəyişikliklər dəridə hiss olunur. Zamanla isə bəzi insanlarda daxili orqanlara da təsir edə bilər.
Sistem sklerodermiya nədir və orqanlara necə təsir edir?
Sistem sklerodermiya xəstəliyin daha geniş və ciddi formasıdır. Bu halda problem təkcə dəri ilə məhdudlaşmır, daxili orqanlara da təsir edə bilər.
Sistem sklerodermiya zamanı ən çox təsirlənən orqanlar:
- ağciyərlər
- ürək
- böyrəklər
- həzm sistemi
Bu səbəbdən sistem sklerodermiya daha diqqətli izlənmə tələb edən formadır.
Sklerodermiya xəstəliyi və skleroz nədir, eyni xəstəlikdirmi?
Skleroz bədəndə toxumaların sərtləşməsi və qalınlaşması prosesinə verilən ümumi addır. Skleroz xəstəliyi müxtəlif orqanlarda fərqli formalarda ola bilər. Sklerodermiya isə sklerozun xüsusi, autoimmun formasıdır:
- skleroz - ümumi anlayış
- sklerodermiya xəstəliyi - autoimmun mənşəli xüsusi xəstəlik
Bu səbəbdən skleroz xəstəliyi və sklerodermiya eyni şey deyil, amma bir-biri ilə əlaqəlidir.
Sklerodermiya xəstəliyi niyə yaranır və genetikdirmi?
Sklerodermiya xəstəliyinin dəqiq səbəbi hələ tam bilinmir. Amma əsas problem immun sistemin öz toxumalarına hücum etməsidir.
Yaranmasına təsir edən faktorlar:
- genetik meyl
- immun sistem pozğunluğu
- ətraf mühit təsirləri
- bəzi kimyəvi maddələr
- uzunmüddətli stress
- siqaret istifadəsi
Sklerodermiya tam genetik xəstəlik sayılmır, amma ailədə varsa risk arta bilər.
Sklerodermiya və skleroz xəstəliyi hansı əlamətlərlə özünü göstərir?
Sklerodermiya və skleroz xəstəliyi adətən tədricən başlayır və ilk əlamətlər çox vaxt nəzərə çarpmır.
Çox rast gəlinən əlamətlər:
- dərinin sərtləşməsi və qalınlaşması
- dəridə dartılma hissi
- barmaqlarda soyuqluq və rəng dəyişməsi
- oynaq ağrıları və hərəkət məhdudluğu
- ümumi yorğunluq
- həzm problemləri
- nəfəs darlığı (xüsusilə sistem sklerodermiya zamanı)
Əlamətlər zamanla güclənə bilər və gündəlik həyata təsir edə bilər.
Sistem sklerodermiya və sklerodermiya xəstəliyi arasında fərq varmı?
Sklerodermiya xəstəliyi ümumi anlayışdır, sistem sklerodermiya isə onun daha ciddi formasıdır.
Sadə şəkildə:
- sklerodermiya - əsas xəstəlik
- sistem sklerodermiya - daxili orqanlara yayılan forma
Sistem sklerodermiya daha çox diqqət və müalicə tələb edir.
Sklerodermiya və ya skleroz xəstəliyi zamanı nə vaxt həkimə müraciət edilməlidir?
Bəzi əlamətlər xəstəliyin irəlilədiyini göstərə bilər və gecikdirmək olmaz.
Həkimə müraciət vacibdir, əgər:
- dəridə sürətli sərtləşmə varsa
- nəfəs darlığı yaranırsa
- barmaqlarda yara və çatlar əmələ gəlirsə
- oynaq ağrıları artırsa
- udma və həzm problemləri başlayırsa
- ümumi zəiflik və halsızlıq güclənirsə
Erkən diaqnoz sklerodermiya xəstəliyinin gedişatını yavaşlada bilər.
Sklerodermiya xəstəliyi zamanı nə etmək olar?
Sklerodermiya xəstəliyində əsas məqsəd əlamətləri azaltmaq və orqanları qorumaqdır.
Faydalı addımlar:
- soyuqdan qorunmaq
- siqaretdən imtina etmək
- dərini mütəmadi nəmləndirmək
- stressi azaltmaq
- sağlam qidalanmaq
- müntəzəm həkim nəzarəti
Bu sadə vərdişlər belə şikayətləri xeyli yüngülləşdirə bilər.
Sklerodermiya xəstəliyi necə müalicə edilir?
Sklerodermiya xəstəliyi tam sağalan xəstəlik deyil, amma düzgün müalicə ilə nəzarətdə saxlanıla bilər.
Müalicə planı aşağıdakılara əsaslanır:
- xəstəliyin forması (lokal və ya sistem sklerodermiya)
- əlamətlərin şiddəti
- daxili orqanların vəziyyəti
- analiz və müayinə nəticələri
- yanaşı xəstəliklər
Müalicə əsasən immun sistemin tənzimlənməsi və simptomların azaldılmasına yönəlir.
Skleroz xəstəliyi tam müalicə olunurmu?
Skleroz xəstəliyi və sklerodermiya tamamilə sağalan xəstəliklər olmasa da, düzgün yanaşma və vaxtında başlanılan müalicə ilə uzun müddət nəzarət altında saxlanıla bilər.
Müntəzəm həkim nəzarəti və uyğun müalicə planı sayəsində xəstəliyin irəliləməsi yavaşladılır və əlamətlərin şiddəti azaldıla bilər.
Erkən diaqnoz çox vacibdir, çünki xəstəlik nə qədər tez aşkar edilərsə, onun gedişatına nəzarət etmək də bir o qədər asan olur. Bu da ümumi həyat keyfiyyətinin qorunmasına kömək edir.
Sklerodermiya və skleroz xəstəliyi haqqında nəyi bilməliyik?
Sklerodermiya xəstəliyi və skleroz xəstəliyi adətən yavaş inkişaf edən xəstəliklərdir və ilkin mərhələlərdə əlamətlər çox vaxt diqqətdən qaça bilər. Bəzi hallarda bu əlamətlər sadə yorğunluq, stress və ya gündəlik halsızlıq kimi qəbul oluna bilər.
Lakin zamanla dəridə sərtləşmə, barmaqlarda rəng dəyişməsi, soyuqluq hissi və oynaq ağrıları kimi daha aydın əlamətlər ortaya çıxa bilər. Bəzi hallarda isə daxili orqanlarla bağlı şikayətlər də qoşula bilər.
Əgər bu cür dəyişikliklər müşahidə olunursa, onları gecikdirmədən ciddi qəbul etmək və mütəxəssis müayinəsinə müraciət etmək vacibdir. Erkən mərhələdə aparılan müayinə xəstəliyin gedişatını daha yaxşı idarə etməyə imkan verir.