Yeni doğulan uşaqlarda immun sistemi tam formalaşmadığı üçün körpələrə peyvənd vurulması onların sağlamlığını qorumağın ən vacib yollarından biri hesab olunur. Həyatın ilk aylarında tətbiq olunan peyvəndlər körpəni təhlükəli infeksiyalardan qoruyaraq gələcəkdə yarana biləcək ciddi sağlamlıq problemlərinin qarşısını almağa kömək edir.
Xüsusilə erkən dövrdə edilən körpəyə peyvənd immun sisteminin mikrobları tanımasına, onlara qarşı müdafiə yaratmasına və körpənin daha güclü şəkildə inkişaf etməsinə şərait yaradır.
Körpələrə peyvənd niyə doğulduqdan qısa müddət sonra vurulmalıdır?
Körpələr dünyaya gələndən ilk günlər ərzində orqanizmi virus və bakteriyalara qarşı daha həssas olur. Bu səbəbdən körpələrə peyvənd vurulması doğumdan qısa müddət sonra başlayır. Məqsəd körpə xəstəliklə qarşılaşmadan əvvəl onun immun sistemini hazırlamaqdır.
Peyvəndlər xəstəlik yaratmadan immun sistemə mikrobu tanıdır və gələcək yoluxma riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Bu, körpənin ilk aylarda daha təhlükəsiz şəkildə böyüməsinə kömək edir.
Erkən peyvənd körpəyə hansı üstünlükləri verir?
Vaxtında edilən peyvəndlər körpənin sağlamlığı üçün əsas faydaları aşağıdakılardır:
- infeksiya riskini azaldır
- immun sistemi gücləndirir
- ağırlaşmaların qarşısını alır
- xəstəxanaya düşmə riskini azaldır
- körpənin sağlam inkişafını dəstəkləyir
- gələcək xəstəliklərə qarşı müdafiə yaradır
Bu səbəbdən həkimlər yeni doğulan peyvəndlərinin gecikdirilməməsini tövsiyə edirlər.
Yeni doğulan körpələrə hansı peyvəndlər vurulur?
Adətən yeni doğulan peyvəndləri və ilk aylarda tətbiq olunan vaksinlər uşağın yaşına uyğun şəkildə mərhələli olaraq edilir. Bu peyvəndlər körpəni fərqli infeksiyalara qarşı qorumaq məqsədi daşıyır. Doğuşdan sonra adətən aşağıdakı peyvəndlər edilir:
- Hepatit B
- BCG
Bu peyvəndlər körpənin doğulduğu ilk günlərdə tətbiq olunur və erkən qorunma yaradır.
İlk aylarda vurulan peyvəndlər hansılardır?
Körpənin ilk aylarında adətən bu peyvəndlər tətbiq edilir:
- Poliomielit
- DTP
- Hib
- Pnevmokok
- Rotavirus
Bu vaksinlər körpəni tənəffüs yolu, sinir sistemi və həzm sistemi infeksiyalarından qorumağa kömək edir.
Körpələrdə peyvənd olunandan sonra hansı əlamətlər normal sayılır?
Körpələrə peyvənd vurulması sonrası bəzi yüngül reaksiyalar normal hesab olunur. Bu əlamətlər immun sistemin aktiv işlədiyini göstərə bilər və adətən qısa müddətdə keçib gedir.
Peyvənddən sonra görünə bilən normal reaksiyalar
Peyvənddən sonra aşağıdakı əlamətlər müşahidə oluna bilər:
- yüngül hərarət
- Inyeksiya (iynə vurulan) yerində qızartı
- yüngül şişkinlik
- narahatlıq
- yuxululuq
- iştahasızlıq
Bu hallar adətən bir neçə gün ərzində azalır və ciddi narahatlıq yaratmır.
Körpəyə peyvənddən sonra necə qulluq etmək lazımdır?
Peyvənddən sonrakı düzgün qulluq körpənin daha rahat olmasına kömək edir. Valideynlərin sadə qaydalara əməl etməsi körpənin narahatlığını azaltmaq üçün kifayət edir.
Peyvənddən sonra aşağıdakılara diqqət etmək vacibdir:
- körpəyə daha çox maye verilməli
- temperatur izlənməli
- inyeksiya yeri sıxılmamalı
- körpə rahat geyindirilməli
- həkim tövsiyələri nəzərə alınmalıdır
Bu qaydalar körpəyə peyvənd sonrası narahatlığın azalmasına kömək edir.
Peyvənddən sonra hansı hallarda həkimə müraciət edilməlidir?
Bəzi hallarda peyvənddən sonra həkimlə əlaqə saxlamaq vacib olur. Xüsusilə normaldan fərqli əlamətlər uzun müddət davam edərsə pediatrın müayinəsi tövsiyə edilir.
Aşağıdakı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır:
- yüksək hərarət uzun sürərsə
- güclü şişkinlik yaranarsa
- nəfəs alma çətinləşərsə
- uzunmüddətli halsızlıq olarsa
- körpə davamlı ağlayarsa
Belə hallarda pediatrın qiymətləndirməsi körpənin təhlükəsizliyi üçün vacibdir.