Медицинская информация
Körpənin doğulduğu ilk gündən etibarən müəyyən aylarda vurulan peyvəndlər onun immun sistemini gücləndirərək təhlükəli virus və bakteriyalara qarşı müdafiə yaradır.
Düzgün tətbiq olunan uşaq peyvənd təqvimi qızılca, göyöskürək, poliomielit, hepatit və digər ciddi yoluxucu xəstəliklərin qarşısını almaqda mühüm rol oynayır. Xüsusilə həyatın ilk illərində edilən peyvəndlər uşağın sağlam böyüməsi və gələcəkdə daha güclü immun sistemə sahib olması üçün vacib hesab olunur.
Hər peyvəndin vurulma vaxtı təsadüfi seçilmir. Uşaq peyvənd cədvəli uşağın yaşına, bədəninin inkişaf mərhələsinə və immun sisteminin hazır olma səviyyəsinə uyğun hazırlanır. Məqsəd orqanizmin xəstəliklərə qarşı ən həssas olduğu dövrdə maksimum qorunma yaratmaqdır.
Peyvəndlərin gecikdirilməsi bəzi infeksiyalara qarşı qoruyuculuğun zəifləməsinə səbəb ola bilər. Buna görə valideynlərin peyvənd tarixlərini diqqətlə izləməsi və həkim tövsiyələrinə əməl etməsi uşağın sağlamlığı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
Vaxtında aparılan uşaqlara peyvənd uşağın sağlamlığında bir çox vacib üstünlük yaradır:
Məhz buna görə peyvəndlərin gecikdirilməməsi tövsiyə olunur.
Standart uşaq peyvənd cədvəli daxilində uşağın müxtəlif yaş dövrlərində vurulan bir neçə vacib peyvənd mövcuddur. Bu peyvəndlər uşağın müxtəlif infeksiyalara qarşı qorunmasını təmin edir.
Doğuşdan sonra ilk günlərdə hansı peyvəndlər vurulur:
Bu peyvəndlər körpənin həyatının ilk günlərindən etibarən qorunmasına kömək edir və erkən dövrdə risk yaradan bəzi infeksiyaların qarşısını alır.
Körpənin ilk aylarında aşağıdakı peyvəndlər tətbiq oluna bilər:
Bu mərhələdə vurulan peyvəndlər tənəffüs yolları, sinir sistemi və digər həyati orqanları qorumağa kömək edir.
Uşağın sonrakı inkişaf mərhələsində adətən aşağıdakı peyvəndlər edilir:
Bu peyvəndlər daha uzunmüddətli immunitet yaratmaq məqsədi daşıyır.
Bəzən müxtəlif səbəblərlə uşaq peyvənd təqvimi üzrə bəzi dozalar gecikə bilər. Belə hallarda valideynlərin təşvişə düşməsinə ehtiyac olmur. Həkim buraxılmış peyvənd dozasını yenidən planlaşdıraraq qorunmanın davam etməsini təmin edə bilər.
Ən vacib məqam peyvəndlərin tam kurs şəklində tamamlanmasıdır. Çünki bəzi peyvəndlər tam təsir göstərməsi üçün bir neçə dozadan ibarət olur.
Əgər peyvənd gecikibsə, aşağıdakı addımlar vacibdir:
Bu addımlar uşağın qorunmasının yarımçıq qalmamasına kömək edir.
Bu xəstəliklərin “uşaq xəstəliyi” adlandırılması onların yüngül keçməsi ilə deyil, yüksək yoluxuculuğu ilə bağlıdır. Yəni peyvəndlə qorunma olmadıqda, çox sayda insan bu infeksiyalara artıq uşaqlıq çağında yoluxur. İmmun qoruma olmadıqda isə yalnız uşaqlar deyil, böyüklər də xəstələnə bilir və onlarda xəstəliyin gedişi çox zaman daha ağır olur.Qızılca kimi xəstəliklər əsla zərərsiz hesab olunmamalıdır. Doğrudur, qızılca hallarının böyük hissəsi fəsadsız sağalır, amma bəzi hallarda pnevmoniya və ensefalit kimi ağır, hətta həyati təhlükə yaradan ağırlaşmalar inkişaf edə bilər. Hətta gec dövrdə beynin ölümcül zədələnməsi ilə nəticələnən fəsadlar da mümkündür. Bu baxımdan qızılcaya yoluxma, peyvəndlə qarşısı alına bilən və uşağa lazımsız xəstəlik yükü gətirən bir vəziyyətdir.
Gecikdirilmiş peyvəndlər mümkün qədər tez tamamlanmalıdır. Adətən uzun gecikmə immunizasiyanın effektivliyini azaltmır, lakin qorunma yalnız bütün dozalar tamamlandıqdan sonra yaranır. Bacardıqca qısa müddət ərzində peyvəndi vurdurmaq lazımdır.
Bəli, bəzi hallarda yoluxmadan sonra peyvənd xəstəliyin ağır keçməsinin qarşısını ala bilər. Lakin ən yaxşı qorunma peyvəndin yoluxmadan əvvəl vurulmasıdır.
Peyvənddən sonra yüngül fiziki aktivlik mümkündür, lakin ağır idman və güclü yüklənmədən müvəqqəti olaraq çəkinmək tövsiyə olunur.