Qarın boşluğunda inkişaf edən iltihabi proseslər ciddi və həyati risk yaradan vəziyyətlərə səbəb ola bilər. Bu hallardan biri də peritonit adlanan xəstəlikdir. Vaxtında aşkar edilmədikdə sürətlə ağırlaşa bilən bu vəziyyət təcili tibbi müdaxilə tələb edir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə xəstənin həyatını xilas edə bilən əsas amillərdəndir.
Periton nədir və periton boşluğu hansı funksiyanı daşıyır?
Periton nədir sualına cavab olaraq demək olar ki, bu, qarın boşluğunun daxili səthini örtən və daxili orqanları əhatə edən nazik seroz qişadır. Periton boşluğu isə bu qişanın təbəqələri arasında yerləşən sahədir və orqanların bir-biri üzərində rahat hərəkət etməsini təmin edir.
Peritonun əsas funksiyaları:
- Daxili orqanların qorunması
- Qarın boşluğunda sürtünmənin azaldılması
- İnfeksiyalara qarşı lokal müdafiə mexanizminin formalaşdırılması
Bu struktur zədələndikdə və ya infeksiyaya məruz qaldıqda iltihabi proses başlaya bilər.
Peritonit nədir və necə yaranır?
Peritonit qarın boşluğunu örtən qişanın iltihabıdır. Bu vəziyyət adətən bakterial infeksiya nəticəsində yaranır.
Ən çox rast gəlinən səbəblər arasında:
- Appendisit
- Mədə və ya bağırsaq perforasiyası
- Öd kisəsi problemləri
- Qarın boşluğuna yayılan infeksiyalar yer alır.
Bəzən cərrahi əməliyyatlardan sonra və ya travma nəticəsində də periton boşluğunda infeksiya inkişaf edə bilər. Bu səbəbdən qarın ağrısı kimi əlamətlər heç vaxt laqeyd yanaşılmamalıdır.
Peritonitin əsas əlamətləri
Peritonit sürətlə inkişaf etdiyi üçün simptomlar qısa müddətdə şiddətlənə bilər.
Ən çox müşahidə olunan əlamətlər bunlardır:
- Güclü və davamlı qarın ağrısı
- Qarın əzələlərinin gərginləşməsi
- Yüksək hərarət
- Ürəkbulanma və qusma
- İştahasızlıq
- Qarında şişkinlik
- Ümumi halsızlıq
Bu əlamətlər infeksiyanın yayılmasını göstərə bilər və təcili tibbi müdaxilə tələb edir.
Peritonit diaqnostikası necə aparılır?
Diaqnoz xəstənin şikayətləri, fiziki müayinə və laborator testlərin nəticələri əsasında qoyulur. Müayinə zamanı həkim qarın nahiyəsində həssaslıq və gərginlik əlamətlərini qiymətləndirir.
Diaqnostik üsullara daxildir:
- Qan analizləri
- Ultrasəs və ya KT müayinəsi
- Qarın boşluğunda mayenin qiymətləndirilməsi
Bu müayinələr iltihabın səbəbini və ağırlıq dərəcəsini müəyyən etməyə kömək edir və müalicə strategiyasının seçilməsində əsas rol oynayır. Periton mayesinin analizi qarın boşluğunda toplanan artıq mayenin səbəbini aşkarlamağa, eyni zamanda mayenin tərkibini müəyyən etməyə yardımçı olur. Əgər güclü qarın ağrısı, yüksək hərarət və ya peritonitdən şübhə yaradan əlamətlər müşahidə edirsinizsə, vaxt itirmədən mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir. Sağlam Ailə sağlamlıq mərkəzində peritonitlə bağlı diaqnostika, müayinə və müalicə xidmətlərini peşəkar həkim nəzarəti altında ala bilərsiniz. Burada vaxtında göstərilən tibbi yardım ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.