Reyno sindromu soyuq hava və ya stress zamanı xırda qan damarlarının daralması ilə yaranan vəziyyətdir. Bu zaman qan axını sürəti azalır və daha çox əl, ayaq barmaqlarında soyuqluq, keyimə və rəng dəyişməsi hiss olunur.
Bəzi insanlarda barmaqlar əvvəlcə ağarır, sonra göyərir, isinmə zamanı isə qızarır. Bəzən rəng dəyişməsi olmadan yalnız sancma, keyimə və üşümə hissi yaranır.
Bu vəziyyət xüsusilə soyuq havada, kondisionerli mühitdə və ya emosional gərginlik zamanı daha çox narahatlıq yarada bilər.
Reyno sindromu niyə yaranır və genetik xəstəlikdirmi?
Reyno sindromunda damarların həddindən artıq daralması nəticəsində barmaqlara kifayət qədər qan çatmır və müvəqqəti uyuşma hissi yaranır.
Bu vəziyyət iki formada olur:
- Birincili forma: ayrıca xəstəlik kimi yaranır və adətən daha yüngül keçir.
- İkincili forma: başqa xəstəliklər, bəzi dərmanlar və ya iş mühiti ilə bağlı yarana bilər.
Şikayəti artıran əsas faktorlar:
- soyuq hava
- qəfil temperatur dəyişikliyi
- stress
- siqaret istifadəsi
- bəzi dərmanlar
- vibrasiyalı alətlərlə uzun müddət işləmək
- autoimmun xəstəliklər
Əlamətlər yeni başlayıbsa, yalnız bir tərəfdədirsə və ya getdikcə güclənirsə, həkim müayinəsi vacibdir.
Reyno xəstəliyi hansı əlamətlərlə özünü göstərir?
Reyno xəstəliyi ən çox əl və ayaq barmaqlarında hiss olunur. Soyuqla təmasdan sonra barmaqlar soyuyur, keyiyir və rəngi dəyişə bilər.
Çox rast gəlinən əlamətlər:
- barmaqlarda ağarma
- göyərmə və ya bənövşəyi rəng
- isinmə zamanı qızarma
- keyimə
- sancma və iynələnmə hissi
- soyuqluq
- ağrı və həssaslıq
Əlamətlər bir neçə dəqiqə davam edə və sonra keçə bilər. Amma şikayətlər tez-tez təkrarlanırsa və gündəlik həyata təsir edirsə, səbəb araşdırılmalıdır.
Reyno zamanı nə vaxt həkimə müraciət edilməlidir?
Bəzi hallarda əlamətlər yüngül olur və soyuqdan qorunmaqla azalır. Amma müəyyən dəyişikliklər daha ciddi səbəblərlə bağlı ola bilər.
Bu hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır:
- əlamətlər getdikcə artırsa
- şikayətlər yalnız bir əldə və ya bir ayaqda yaranırsa
- barmaqlarda yara əmələ gəlirsə
- dəridə qaralma və ya sağalmayan zədə varsa
- oynaq ağrısı, səpki və əzələ zəifliyi də varsa
- əlamətlər 30 yaşdan sonra ilk dəfə başlayıbsa
Bu əlamətlər ikincili forma və ya başqa damar, revmatoloji problemlərlə bağlı ola bilər.
Reyno sindromu zamanı nə etmək olar?
Əsas məqsəd soyuqdan qorunmaq və qan dövranını dəstəkləməkdir. Sadə vərdişlər əlamətləri azaltmağa kömək edə bilər.
Faydalı addımlar:
- əlləri və ayaqları isti saxlamaq
- soyuq havada əlcək və qalın corab geyinmək
- qəfil temperatur dəyişikliyindən uzaq durmaq
- siqaretdən imtina etmək
- kofeini azaltmaq
- stressi idarə etməyə çalışmaq
- müntəzəm hərəkət etmək
- soyuq əşyaları tutarkən qoruyucu əlcək istifadə etmək
Tutma zamanı əlləri tədricən isitmək olar. Çox isti suya salmaq və ya dərini sürətlə qızdırmaq məsləhət deyil.
Reyno xəstəliyi müalicəsi necə aparılır?
Reyno xəstəliyi müalicəsi əlamətlərin ağırlığına və səbəbə görə planlaşdırılır. Yüngül hallarda həyat tərzi dəyişiklikləri kifayət edə bilər.
Şikayətlər güclüdürsə və ya gündəlik həyata təsir edirsə, həkim qan dövranını yaxşılaşdırmağa yönələn müalicə tövsiyə edə bilər. İkincili forma şübhəsi varsa, əsas səbəb araşdırılmalıdır.
Müalicə planı adətən bu məlumatlara əsaslanır:
- əlamətlərin tezliyi
- rəng dəyişməsinin davam etmə müddəti
- ağrı və keyimənin dərəcəsi
- yanaşı xəstəliklər
- istifadə olunan dərmanlar
- analiz və müayinə nəticələri
Özbaşına dərman qəbul etmək düzgün deyil. Çünki bu problem bəzən başqa xəstəliklərin əlaməti kimi də ortaya çıxa bilər.
Reyno sindromunun qarşısını almaq mümkündürmü?
Tam qarşısını almaq hər zaman mümkün olmur. Amma tutmaların sayını və ağırlığını azaltmaq mümkündür.
Bunun üçün soyuqdan qorunmaq, siqaretdən uzaq durmaq, stressi azaltmaq və əlamətləri izləmək vacibdir. Barmaqlarda tez-tez ağarma, göyərmə, keyimə və ağrı yaranırsa, bunu sadəcə “üşümək” kimi qəbul etmək olmaz.
Reyno sindromu və reyno xəstəliyi ilə bağlı şikayətlər təkrarlanırsa, səbəbin düzgün qiymətləndirilməsi vacibdir. Sağlam Ailə-də uyğun müayinə və həkim məsləhəti üçün qeydiyyatdan keçə bilərsiniz.