Tibbi məlumatlar
Sağ yumurtalıqda kista sağ yumurtalıqda və ya onun üzərində yaranan, çox vaxt maye ilə dolu kisəcikdir. Yumurtalıq kistaları qadınlarda kifayət qədər rast gəlinən hallardandır. Bir çox kista ciddi problem yaratmadan müəyyən müddət sonra kiçilə və ya öz-özünə yox ola bilər.
Kistanın sağ və ya sol yumurtalıqda olması təkbaşına onun təhlükəli olduğunu göstərmir. Əsas məsələ kistanın ölçüsü, quruluşu, böyümə sürəti və şikayət yaradıb-yaratmamasıdır. Kiçik və sadə quruluşlu kistalar çox vaxt müşahidə ilə izlənir.
Bununla yanaşı, sag yumurtaliqda kista aşkar olunarsa, onu diqqətsiz buraxmaq düzgün deyil. Sağ tərəfdə olan ağrı bəzən appendisit, bağırsaq və ya sidik yolları problemləri ilə də qarışa bilər. Buna görə qarının sağ aşağı hissəsində ağrı, təzyiq və ya narahatlıq varsa, səbəbi dəqiqləşdirmək üçün ginekoloji müayinə və USM vacibdir.
Sağ yumurtalıqda kista əlamətləri hər qadında eyni formada görünmür. Bəzi qadınlarda kista heç bir əlamət yaratmır və təsadüfən ultrasəs müayinəsi zamanı aşkarlanır. Bəzi hallarda isə kista böyüdükdə və ya ətraf toxumalara təzyiq etdikdə narahatlıq yarada bilər.
Ən çox rast gəlinən əlamətlər qarının sağ aşağı hissəsində ağrı, ağırlıq və ya təzyiq hissidir. Bəzən qarında şişkinlik, aybaşı dövründə dəyişiklik, cinsi əlaqə zamanı ağrı və tez-tez sidiyə getmə hissi də müşahidə oluna bilər. Ağrının davam etməsi, getdikcə artması və ya aybaşı dövrü ilə əlaqəli dəyişməsi həkimə bildirilməlidir.
Diqqət edilməli əsas əlamətlər:
Qəfil və çox güclü ağrı, qusma, hərarət, başgicəllənmə, halsızlıq və ya qarında sürətlə artan şişkinlik olarsa, təcili tibbi yardım almaq lazımdır. Bu əlamətlər kistanın partlaması və ya yumurtalığın burulması kimi ciddi vəziyyətlərlə bağlı ola bilər.
Sağ yumurtalıqda kista səbəbləri kistanın növündən asılı olaraq dəyişə bilər. Ən çox rast gəlinən kistalar menstrual dövrlə bağlı yaranan funksional kistalardır. Normalda yumurtlama zamanı follikul çatlayaraq yumurta hüceyrəsini buraxır. Bəzən bu proses tam baş vermədikdə follikul böyüyərək kistaya çevrilə bilər.
Bəzi hallarda hormonal dəyişikliklər, ovulyasiya pozğunluğu, polikistik yumurtalıq sindromu, endometrioz və iltihabi proseslər də kista yaranmasına səbəb ola bilər. Yumurtlamadan sonra formalaşan sarı cisim də bəzən maye ilə dolaraq kistaya çevrilir. Bu cür kistalar çox vaxt müvəqqəti olur, amma izlənməsi vacibdir.
Kistanın səbəbini yalnız ağrının yerinə baxaraq müəyyən etmək mümkün deyil. Ginekoloji müayinə, ultrasəs müayinəsi, menstrual tarixçə və lazım gəldikdə əlavə analizlər birlikdə qiymətləndirilməlidir. Sağ yumurtalıqda kista səbəbləri düzgün araşdırıldıqda həm lazımsız narahatlığın qarşısı alınır, həm də riskli hallar vaxtında müəyyən edilir.
Sag yumurtaliqda kista aşkar edildikdə müayinə və müalicə planı kistanın ölçüsünə, növünə, simptomlara və qadının yaşına görə müəyyən olunur. Əksər hallarda ilk addım ginekoloji baxış və ultrasəs müayinəsidir. USM kistanın ölçüsünü, quruluşunu və izləmə ehtiyacını qiymətləndirməyə kömək edir.
Kiçik, sadə və simptom yaratmayan kistalar çox vaxt müəyyən müddət müşahidə olunur. Həkim təkrar USM tövsiyə edə bilər, çünki bəzi funksional kistalar öz-özünə kiçilə bilər. Əgər kista ağrı yaradırsa, böyüyürsə, uzun müddət qalırsa və ya şübhəli görünürsə, əlavə müayinə və müalicə planı lazım ola bilər.
Müalicə hər zaman dərman və ya əməliyyat demək deyil. Bəzi hallarda yalnız izləmə kifayət edir, bəzi hallarda isə simptomların idarə olunması və ya cərrahi yanaşma tələb oluna bilər. Qərar kistanın xüsusiyyətlərinə və qadının ümumi sağlamlıq vəziyyətinə əsasən həkim tərəfindən verilməlidir.
Sağ yumurtalıqda kista əlamətləri varsa və ya USM nəticəsində kista aşkar olunubsa, ginekoloq müayinəsi gecikdirilməməlidir. Sağlam Ailə-də ginekoloji müayinə və laborator xidmətlər vasitəsilə kistanın səbəbi, izləmə ehtiyacı və mümkün risklər daha planlı şəkildə qiymətləndirilə bilər. Vaxtında müayinə həm düzgün qərar verməyə, həm də qadın sağlamlığını daha təhlükəsiz izləməyə kömək edir.
Kistanın yalnız sağ yumurtalıqda deyil, ümumilikdə necə formalaşdığını daha yaxşı anlamaq üçün yumurtaliqda kista neden emele gelir mövzusuna da nəzər yetirə bilərsiniz.
Hər kista hamiləliyə mane olmur. Kistanın növü, ölçüsü və yumurtalıq funksiyasına təsiri fərqli ola bilər. Hamiləlik planlanırsa, ginekoloq müayinəsi və USM nəticəsinə əsasən fərdi qiymətləndirmə aparılmalıdır.
Əsas müayinə üsulu ginekoloji baxış və ultrasəs müayinəsidir. Lazım olduqda həkim əlavə qan analizləri və ya təkrar USM tövsiyə edə bilər.
Sağ yumurtalıqda kista sağ yumurtalıqda və ya onun üzərində yaranan, çox vaxt maye ilə dolu kisəcikdir. Bir çox kista xoşxassəli və müvəqqəti olur, amma ölçüsü və simptomlarına görə həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.