Yumurtalıqda kista nədir və zamanla keçib gedirmi?

Yumurtalıqda kista yumurtalığın daxilində və ya üzərində yaranan, adətən maye ilə dolu kisəcikdir. Bu vəziyyət qadınlarda kifayət qədər geniş yayılıb və bir çox hallarda heç bir şikayət yaratmadan yalnız USM müayinəsi zamanı aşkar edilir.
Bəzi kistalar menstrual dövrlə əlaqədar yaranır və zaman keçdikcə öz-özünə kiçilə və ya tamamilə yox ola bilər. Lakin hər kista eyni xüsusiyyətlərə malik deyil. Kistanın ölçüsü, növü, görünüşü və qadının yaşı onun qiymətləndirilməsi zamanı nəzərə alınan vacib amillərdir.
Kista aşkar edildikdə əsas məqsəd onun təhlükəli olub-olmadığını və müalicə və ya izlənməyə ehtiyac duyub-duymadığını müəyyənləşdirməkdir. Əgər qarının aşağı hissəsində ağrı, aybaşı pozuntusu, qarında şişkinlik və ya digər narahatlıqlar müşahidə olunursa, ginekoloq müayinəsinə müraciət etmək tövsiyə olunur.

Yumurtaliqda kista neden emele gelir?

Yumurtaliqda kista neden emele gelir mövzusu daha çox hormonal dəyişikliklərlə bağlı izah olunur. Menstrual dövr zamanı yumurtalıqlarda dəyişikliklər baş verir. Bu dəyişikliklər bəzən funksional kistaların yaranmasına səbəb ola bilər.
Bəzi kistalar endometrioz, polikistik yumurtalıq sindromu, iltihabi proseslər və ya əvvəlki ginekoloji problemlərlə bağlı yarana bilər. Ona görə kistanın səbəbini yalnız bir amillə izah etmək düzgün deyil.
Kistanın yaranmasına təsir edə bilən əsas səbəblər:

• hormonal dəyişikliklər
• yumurtlama prosesi
• endometrioz
• polikistik yumurtalıq sindromu
• ginekoloji iltihablar
• əvvəlki yumurtalıq kistaları

Yumurtaliqda kista neden emele gelir sualının dəqiq cavabı müayinə və USM nəticələrinə əsasən müəyyən olunur. Buna görə kista aşkarlandıqda həkimə müraciət etmək daha doğru yanaşmadır.

Yumurtaliqda kista elametleri özünü necə göstərir?

Yumurtaliqda kista elametleri kistanın ölçüsünə və yerləşməsinə görə dəyişə bilər. Kiçik kistalar çox vaxt heç bir əlamət vermir. Daha böyük kistalar isə qarının aşağı hissəsində ağrı və ağırlıq hissi yarada bilər.
Bəzi qadınlarda aybaşı dövrü pozula bilər. Qarında şişkinlik, qasıqda narahatlıq, belə yayılan ağrı və cinsi əlaqə zamanı ağrı da müşahidə oluna bilər. Bu əlamətlər başqa ginekoloji problemlərlə də bağlı ola bilər. Ona görə dəqiq səbəb üçün müayinə vacibdir.
Diqqət tələb edən əlamətlər:

• qəfil və güclü qarın ağrısı
• qusma və hərarət
• başgicəllənmə və halsızlıq
• qarında sürətli şişkinlik
• qeyri-adi qanaxma

Bu əlamətlər varsa, vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək lazımdır. Yumurtaliqda kista elametleri təkrarlanırsa və gündəlik həyata təsir edirsə, ginekoloji yoxlama gecikdirilməməlidir.

Yumurtalıqda kista necə müəyyənləşdirilir?

Yumurtalıqda kista adətən ginekoloji müayinə və USM vasitəsilə müəyyən edilir. USM həkimə kistanın ölçüsünü, yerini və quruluşunu görməyə kömək edir.
Bəzi hallarda əlavə qan analizləri və hormonal yoxlamalar da lazım ola bilər. Bu, xüsusilə kista böyükdürsə, uzun müddət qalırsa və ya USM görüntüsü əlavə diqqət tələb edirsə önəmlidir.
Diaqnoz zamanı yalnız kistanın olması yox, qadının yaşı, şikayətləri və əvvəlki müayinə nəticələri də nəzərə alınır. Kiçik və sadə kistalar izlənə bilər. Ağrı verən və böyüyən kistalar isə daha ətraflı qiymətləndirilməlidir.

Yumurtaliqda kista mualicesi necə aparılır?

Yumurtaliqda kista mualicesi kistanın ölçüsünə, növünə və yaratdığı şikayətlərə görə dəyişir. Bəzi kistalar müalicəsiz izlənə bilər. Həkim müəyyən müddətdən sonra təkrar USM tövsiyə edə bilər.
Əgər kista ağrı yaradırsa, böyüyürsə və ya aybaşı pozuntusuna səbəb olursa, müalicə planı fərqli ola bilər. Bəzi hallarda dərman müalicəsi və müntəzəm izləmə kifayət edir. Daha böyük və riskli kistalarda isə cərrahi müdaxilə lazım ola bilər.
Müalicə seçərkən həkim əsasən bunlara baxır:

• kistanın ölçüsü
• kistanın görünüşü
• ağrının olub-olmaması
• qadının yaşı
• USM və analiz nəticələri

Yumurtaliqda kista mualicesi üçün özbaşına dərman qəbul etmək düzgün deyil. Ən doğru yol ginekoloq müayinəsindən keçmək və uyğun müalicə planını həkimlə birlikdə müəyyən etməkdir.
Əgər yumurtalıqda kista ilə bağlı ağrı, aybaşı pozuntusu, qarında şişkinlik və ya digər narahatlıqlar müşahidə olunursa, vəziyyəti gecikdirmədən ginekoloqla dəyərləndirmək vacibdir. Sağlam Ailə-də USM və lazım olduqda laborator analizlərlə vəziyyət qiymətləndirilir, yumurtaliqda kista mualicesi üçün uyğun yanaşma müəyyən olunur.