B3 vitamini
B3 vitamini, niasin və ya PP vitamini kimi də tanınır və bədənin enerji istehsalı, hüceyrə funksiyaları və maddələr mübadiləsində mühüm rol oynayan vacib bir vitamindir. O, qida maddələrinin enerji mənbəyinə çevrilməsinə kömək edərək bədənin ümumi fəaliyyətini dəstəkləyir. B3 vitamini xüsusilə sinir sistemi üçün vacibdir, çünki beynin normal işləməsini və yaxşı fokuslanmasını artırır. Bundan əlavə, bu vitamin dəri sağlamlığını qoruyaraq hüceyrə yenilənməsini sürətləndirir.
B3 vitamini ürək-damar sağlamlığı üçün də çox önəmlidir. O, qan damarlarını genişləndirərək qan dövranını yaxşılaşdırır və yüksək xolesterinin səviyyəsini aşağı salmağa kömək edir. Araşdırmalar göstərir ki, B3 vitamini pis xolesterini (LDL) azaldaraq, yaxşı xolesterinin (HDL) səviyyəsini artırır, bu da ürək xəstəlikləri riskini azalda bilər. Bundan əlavə, orqanizmdə iltihablanmanı azaltmağa kömək edir və immun sistemini gücləndirir.
PP vitamini
PP vitamini (niasin), su ilə həll olunan B qrupu vitaminlərindən biridir və orqanizmin hüceyrə enerjisini təmin etməsi üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bu vitamin xüsusilə qida maddələrinin (karbohidrat, yağ və zülalların) enerjiyə çevrilməsində rol oynayır və beləliklə, orqanizmin fəaliyyətini və fiziki dözümlülüyünü artırır. PP vitamini həmçinin beyin və sinir sisteminin düzgün işləməsi üçün vacibdir.
Bu vitaminin çatışmazlığı pelqra adlı ciddi xəstəliyə səbəb ola bilər. Pelqra xəstəliyi əsasən dəri problemləri, həzm pozğunluqları, yorğunluq və zehni funksiyaların zəifləməsi ilə xarakterizə olunur. Xüsusilə balanssız qidalanan və düzgün qida almayan insanlarda bu vitaminin çatışmazlığı müşahidə oluna bilər. PP vitamini çatışmazlığı zamanı yaddaş zəifləməsi, depressiya, əzələ zəifliyi və hətta yuxu problemləri də yarana bilər.
Bu vitamini təbii mənbələrdən qəbul etmək üçün ət, balıq, süd məhsulları, yumurta, tam taxıl və paxlalılar kimi qidalardan istifadə edilməlidir. Təbii qidalarla yanaşı, bəzi hallarda əlavə vitamin əlavələri də qəbul edilə bilər.
Vitamin B3, digər adları ilə PP vitamini və nikotin turşusu, suda həll olunan bir vitamin olduğuna görə bədəndə depolana bilmir və orqanizm tərəfindən istehsal olunmur. Bu səbəbdən, onu qida vasitəsilə müntəzəm qəbul etmək vacibdir. B3 vitamini orqanizmin enerji istehsalını dəstəkləyir, sinir sistemi, beyin və ürək-damar sağlamlığı üçün mühüm rol oynayır.
Vitamin B3-ün faydaları aşağıdakı şəkildə sadalana bilər:
- Infarkt riskini azaldır:Tərkibində niasin olan qidalar pis xolesterolun (LDL) bədəndən çıxarılmasını təmin edir. Bu, infarkt riskini yarıya endirir. B3 vitamini ürək-damar xəstəlikləri üçün də faydalıdır.
- Yaddaşı möhkəmləndirir: B3 vitamini beyin sağlamlığına da müsbət təsir göstərir. Konsentrasiya və ya diqqət çatışmazlığı problemi olan insanlar onu müntəzəm olaraq istehlak etməlidirlər.
- Depressiya riskini azaldır: B3 vitamini insan psixologiyası üçün də faydalıdır. Daxili narahatlığı azaldır və insanı daha enerjili və xoşbəxt hiss etməsinə kömək edir.
- Qırışları aradan qaldırır: Niasin, dərinin elastikliyini artıraraq yaşlanma əlamətlərini, xüsusilə qırışları azaldır.
- Baş ağrılarını azaldır: Vitamin B3 serotonin sintezini artırmaq və oksidləşdirici stressi azaltmaqla həm miqren, həm də gərginlik tipli baş ağrılarının tezliyini və şiddətini azalda bilər.
Vitamin B3
Vitamin B3, orqanizmin sağlam fəaliyyəti üçün vacib olan əsas qida maddələrindən biridir. Bu vitamin, xüsusilə ürək-damar sisteminin qorunmasında, sinir sisteminin gücləndirilməsində və dərinin sağlam qalmasında mühüm rol oynayır. B3 vitamini qan dövranını sürətləndirərək bədənin oksigen və qida maddələri ilə daha yaxşı təchiz olunmasına kömək edir.
Bundan əlavə, Vitamin B3 beyin funksiyalarını yaxşılaşdırır, yaddaşı gücləndirir və konsentrasiyanı artırır. Bu səbəbdən, psixoloji sağlamlıq üçün də vacibdir. Stress və depressiya əlamətlərini azaltmaqda mühüm rol oynayan bu vitamin, beyində serotonin və dopamin istehsalını artıraraq insanın əhvalını yaxşılaşdırır.
Bu vitaminin yetərli səviyyədə qəbul edilməməsi bir sıra sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Vitamin B3 çatışmazlığı zamanı orqanizmdə yorğunluq, həzm problemləri, baş ağrıları, dəri iltihabları və qan dövranı pozğunluğu yarana bilər. Xüsusilə, bədənə lazım olan miqdarda bu vitamin qəbul edilmədikdə, hüceyrələr enerji istehsal etməkdə çətinlik çəkir və bu da ümumi halsızlığa səbəb olur.
B3 vitamini çatışmazlığı kimlərdə görünə bilər?
- Xroniki alkoqolizm
- Qarğıdalı unundan çox istifadə edənlər
- İltihabi bağırsaq xəstəlikləri
- Çölyak xəstəliyi
- QİÇS
- Kimyaterapiya alanlar
- İzoniazid müalicəsi alanlar
Pellagra xəstəliyi, Vitamin B3 (Niasin) çatışmazlığı zamanı yaranan ciddi və təhlükəli bir xəstəlikdir. Bu xəstəlik əsasən düzgün qidalanmayan və B3 vitamini ilə zəngin qidalar qəbul etməyən insanlarda rast gəlinir.
Pellagranın başlıca simptomları diareya, dermatit və demans olduğu üçün bu xəstəlik klassik olaraq "3D" qısaltması ilə tanınır.
Pellagranın digər əlamətləri
- Qusma
- Mədə ağrısı və həzmsizlik
- Dəri səpgiləri (simmetrik), dərinin qızartıları, qaşınma, qabıqlanma
- Dəri yaralarında şiddətli ağrı
- Ağız boşluğunda və boğazda iltihab
- Ağız içi ödem
- Dil parlaq qırmızı görünür
- Laqeydlik vəziyyəti
- Depressiya (yüngül formada)
- Əsəbilik
- Baş ağrısı
- Yaddaş itkisi (ani, müvəqqəti və ya daimi)
- Başgicəllənmə, huşunu itirmə və ya koma
Pellagra vaxtında müalicə olunmadıqda həyati təhlükə yarada bilər. Bu xəstəliyin qarşısını almaq üçün B3 vitamini ilə zəngin qidalar qəbul edilməli və qidalanma balanslı olmalıdır.
B3 vitamini çatışmazlığının ümumi əlamətləri
B3 vitamini çatışmazlığı orqanizmdə müxtəlif sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Bu vitamin bədənin enerji istehsalında, sinir sisteminin fəaliyyətində və xolesterin balansında mühüm rol oynayır. Onun çatışmazlığı zehni və fiziki yorğunluğa, dəridə problemlərə, həzm sistemində pozulmalara və emosional narahatlıqlara səbəb ola bilər. Xüsusilə balanssız qidalanan, B3 vitamini ilə zəngin qidaları az qəbul edən və müəyyən xəstəliklərdən əziyyət çəkən insanlarda bu simptomlar daha çox müşahidə edilir.
- Əsəbilik
- Yorğunluq
- Unutqanlıq
- Daxili narahatlıq hissi
- Depressiya
- Koqnitiv fəaliyyətlərdə yavaşlama
- LDL (pis) xolesterol səviyyələrində artım və HDL xolesterol səviyyələrində azalma
- Ağız boşluğunda yaralar
- Mədə-bağırsaq şikayətləri
- Davamlı dəri problemləri
B3 vitamini ilə zəngin qidaların rasiona daxil edilməsi və çatışmazlıq əlamətləri müşahidə edildikdə həkim məsləhəti alınması tövsiyə olunur.
Vitamin B3 ilə zəngin qidalar
B3 vitamini (niasin) orqanizmin enerji istehsalını, sinir sisteminin fəaliyyətini və xolesterin səviyyəsinin tənzimlənməsini dəstəkləyir. Bu vitaminin çatışmazlığının qarşısını almaq üçün B3 vitamini ilə zəngin qidalar rasiona daxil edilməlidir.
- Qaraciyər (89%)
- Toyuq döş əti (76%)
- Tuna balığı (71%)
- Günəbaxan toxumu (56%)
- Qırmızı ət (56%)
- Quzu əti (43%)
- Qızılbalıq (42%)
- Yaşıl noxud (35%)
- Göbələk (16%)
B3 vitamini ilə zəngin bu qidaları qida rasionunuza daxil edərək sağlamlığınızı qoruyun!